
ULAKHE MANGENA WAKHETHA EZOLIMO UKUZE AZIMELE AZE AKHE AMATHUBA EMISEBENZI
FLAGSTAFF, EMPUMA KOLONI — ULakhe Mangena, ongowaseMdudwa eFlagstaff, ngumfama osakhulayo onephupha lokukhulisa ishishini lakhe lezolimo nokudala amathuba emisebenzi kubantu abaninzi.
Kudliwano-ndlebe ne-ECNewsLive, uMangena uthe uthando lwakhe lwezolimo lwaqala ngo-2023, ngexesha wayefunda izifundo zeElectrical Engineering eTVET College.
Ngelo xesha, waqala ukubukela iividiyo kumakhasi onxibelelwano ezazibonisa abantu abaphila ubomi bokuzimela. Aba bantu babelima ukutya kwabo, befuyile kwaye bezama ukungaxhomekeki kakhulu kwiivenkile okanye kurhulumente.
ULakhe uthi le ndlela yokuphila yamchukumisa kakhulu.
“Ndabona ukuba umntu angakwazi ukuziphilela ngokulima nokufuya. Loo nto yandenza ndanomdla kakhulu kwezolimo,” utshilo.
Uthi njengoko wayeqhubeka ebukela ezi vidiyo, waqalisa ukuphelelwa ngumdla kwizifundo zakhe zeElectrical Engineering.
Ekugqibeleni, wagqiba ekubeni azishiye izifundo aze abuyele ekhaya ukuze aqalise ukulima.
Waqala ukulima ngo-2023
ULakhe waqala ukulima ngo-2023. Izityalo awaqala ngokuzilima ziquka i-butternut, cucumber, chickpeas, watermelon kunye ne-sweet melon.
Ngoku uthi izityalo azilimayo zixhomekeke kwixesha lonyaka. Phakathi kwezityalo azilimayo kukho amazambane, ikhaphetshu, isipinatshi kunye ne-green pepper.
Intsimi asebenzela kuyo inkulu malunga neehektare ezisixhenxe. Nangona kunjalo, okwangoku usalima indawo engaphantsi kwehektare enye.
Usebenza nabantu ababini ekulawuleni nasekulimeni intsimi yakhe.
Uthengisa imveliso yakhe ekuhlaleni
ULakhe uthi imveliso yakhe uyithengisela iivenkile ezikwidolophu yakhe kunye nabantu basekuhlaleni.
Uthi ukuthengisa kubantu basekuhlaleni kumnceda kuba akufuneki aqashe isithuthi ukuze ahambise imveliso yakhe.
Kwakhona uyakwazi ukubeka amaxabiso afanelekileyo ukuze afumane ingeniso.
Nangona kunjalo, xa ethengisa kwiivenkile, kuye kufuneke athobe amaxabiso ukuze neevenkile zikwazi ukuthengisa imveliso yakhe.
Imiceli-mngeni kwezolimo
ULakhe uthi kukho iingxaki ezininzi ajongene nazo njengomfama osakhulayo.
Uthi enye ingxaki kukuba iFlagstaff yidolophu encinane engenazo zonke izixhobo ezifunekayo kwezolimo.
Ngenxa yoko, ngamanye amaxesha kuye kufuneke aye kwezinye iidolophu ukuze afumane izinto azidingayo. Oku kunyusa iindleko zakhe.
Enye ingxaki kukungabinayo imoto.
Xa kufuneka ahambise imveliso yakhe emarikeni, kuye kunyanzeleke ukuba aqashe isithuthi.
Ukwangabinayo itrektara. Uthi oku kuyamthintela ekubeni alime ngexesha elifanelekileyo kuba kufuneka ayiqeshe, kwaye imali ayisoloko ikhona.
Ukunqongophala kwamanzi
Uthi ukunqongophala kwamanzi ngomnye wemiceli-mngeni emikhulu ajongene nayo.
Ngenxa yokungabinawo amanzi aneleyo, akakwazi ukulima indawo enkulu.
Oku kuthintela ishishini lakhe ekukhuleni ngendlela afuna ngayo.
ULakhe uthi eyona nto ayidingayo kakhulu yinkqubo yokunkcenkceshela.
Uthi ukuba ebenayo inkqubo yokunkcenkceshela, ebenokwazi ukulima unyaka wonke ngaphandle kokuxhomekeka kakhulu kwimvula.
Iphupha lokudala amathuba emisebenzi angaphezu kwe-100
ULakhe uthi iphupha lakhe kukukhulisa ishishini lakhe lezolimo aze akwazi ukudala amathuba emisebenzi angaphezu kwe-100.
Kwixesha elizayo, ufuna ukuba nomhlaba omalunga neehektare ezili-1 000, abe nemfuyo eninzi kwaye aqeshe abantu abaninzi.
Ukhuthaza ulutsha ukuba lungazijongeli phantsi ezolimo.
Uthi umntu angakwazi ukwakha ubutyebi obunokunceda nezizukulwana ezizayo ngokushishina ngezolimo.
Kwakhona ukhuthaza abantu ukuba bavuse amasimi awayelinywa ngootatomkhulu babo kodwa ngoku sele elele.
“Ukulima kundifundise umonde”
ULakhe uthi ukulima kumfundise umonde nokwazi ukuba yonke into inexesha layo.
“Awukwazi ukulima zonke izityalo ngalo naliphi na ixesha. Njengokuba kutshintsha amaxesha onyaka, nobomi kunye neshishini buyatshintsha. Ngamanye amaxesha izinto zihamba kakuhle, kodwa ngamanye amaxesha kufika imiceli-mngeni. Into ebalulekileyo kukunyamezela,” utshilo.
KuLakhe Mangena, ezolimo azisosiphelo nje sokufumana imali.
Uzibona njengendlela yokuzimela, ukuvuselela amasimi aleleyo nokwakha ikamva elingcono kubantu abaninzi.
Nangona ejongene nemiceli-mngeni efana nokunqongophala kwamanzi, ukungabikho kwezixhobo zokulima kunye neendleko zokuhambisa imveliso, uMangena usaqhubeka nokulandela iphupha lakhe lokukhulisa ishishini lezolimo nokudala amathuba emisebenzi kuluntu.



